Giganci historii

teleturniej 2023

  • 15.06.2024 19:05- TVP Historia Zakony na ziemiach polskich w okresie średniowiecza
    Założony w VI wieku przez ...

    Założony w VI wieku przez św. Benedykta z Nursji klasztor dał początek wielu zgromadzeniom zakonnym, które wkrótce gęstą siecią pokryły całą ówczesną Europę. Prócz pełnych skupienia modlitw, zakonnicy zakładali szkoły, uczelnie, szpitale, biblioteki, zajmowali się kulturą rolną oraz przetwórstwem spożywczym. Przepisywali dawne księgi oraz tworzyli nowe, by przekazać kolejnym pokoleniom swą bezcenną wiedzę. Zaledwie kilkadziesiąt lat po powstaniu Państwa Polskiego przybyli do niego pierwsi zakonnicy, wnosząc potężny wkład w jego organizację i kulturę. Efekty ich inicjatyw, widoczne są do dziś. W XII wieku cystersi, jako pierwsi, sprowadzili nad Wisłę uprawne gatunki jabłoni. Im także przypisuje się zakładanie pierwszych stawów rybnych. Byli prekursorami w hodowli karpia, regulacji rzek i w budowie młynów wodnych. Zakonnicy okazali się nie tylko efektywnymi organizatorami rzeczywistości, ale także niestrudzonymi kronikarzami naszych dziejów.

  • 16.06.2024 16:05- TVP Historia Walka o granice II Rzeczypospolitej 1918 1923
    Chociaż czcimy 11 listopada jako ...

    Chociaż czcimy 11 listopada jako Narodowe Święto Niepodległości, to dzień ten w 1918 roku nie był końcem zmagań Polaków o odrodzenie Państwa po 123 latach zaborów. Nasi rodacy stanęli przed koniecznością budowy struktur administracyjnych i mozolnego scalania trzech zagrabionych części I Rzeczypospolitej w jeden organizm. Jednakże kluczowym wyzwaniem stało się ustanowienie i utrwalenie granic niepodległej Polski. W chwili przyjazdu Józefa Piłsudskiego do Warszawy, od blisko dwóch tygodni bohaterski opór stawiali mieszkańcy Lwowa wobec zajęcia miasta przez siły nowopowstałej Zachodnio - Ukraińskiej Republiki Ludowej. Na przeciwległym krańcu kraju w grudniu doszło do wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Na południu rozgorzał spór o granice na Śląsku Cieszyńskim. Czesi wykorzystując zarówno sytuację w Wielkopolsce jak i wojnę z Ukrainą w styczniu 1919 roku, zaatakowali polską część ziemi cieszyńskiej. Sprawa granic Górnego Śląska doczekała się rozwiązania dopiero po trzech krwawych powstaniach. Na północy wybuchł konflikt polsko - litewski o Wilno i Suwalszczyznę. Jednak największą niewiadomą było wytyczenie granic z Rosją bolszewicką oraz powstrzymanie jej imperialnej agresji, co jak się wkrótce miało okazać, zaważy na losach całego świata. 11 listopada1918 roku kształt odrodzonego Państwa nie był pewny. Bez przesady można stwierdzić, że niemal o każdy kilometr jego rubieży trzeba było walczyć siłą.

  • 22.06.2024 19:00- TVP Historia Żony królów Polski
    Ludowe przysłowie głosi, że "dobra ...

    Ludowe przysłowie głosi, że "dobra żona - męża korona". To porzekadło sprawdza się, kto wie, czy nie najpełniej, w przypadku monarchów. Pierwszą, której mąż przyozdobił skronie polską koroną, była - według zapisków Jana Długosza - Oda Miśnieńska, czwarta żona Bolesława Chrobrego. Tytuł totius Poloniae regina otrzymała Jadwiga Kaliska, pomagając uprzednio mężowi Władysławowi Łokietkowi w scaleniu kraju, zdobyciu korony i sprawowaniu rządów. Ich syn Kazimierz Wielki wiązał się więzami małżeńskimi czterokrotnie, trzy żony obdarzając monarchicznym tytułem. Epoka dynastii Jagiellonów to czas ambitnych mariaży i prawdziwie wielkich osobowości na tronie królowych. Do nich należą obwołana świętą patronką Polski Jadwiga Andegaweńska, pełna żywiołowej, politycznej inwencji Bona Sforza, czy inspirująca potomnych Barbara Radziwiłłówna. Gdy nastał czas wolnej elekcji, u boku polskich królów pojawiły się przedstawicielki najznakomitszych dynastii ówczesnej Europy.

  • 23.06.2024 15:55- TVP Historia Najsłynniejsze bitwy morskie XX w.
    Najbardziej spektakularne bitwy XX wieku ...

    Najbardziej spektakularne bitwy XX wieku rozegrały się na morzach. Częstokroć w jednym miejscu dziesiątki okrętów, setki samolotów, tysiące żołnierzy i często tylko dwóch admirałów stawało przeciw sobie, aby wpłynąć na losy świata. Ten odcinek Gigantów historii poświęcamy morzom, oceanom i bitwom, które na wodzie i pod wodą rozegrały się w XX wieku.

  • 29.06.2024 19:00- TVP Historia Kongres wiedeński
    Kiedy Napoleon Bonaparte został pozbawiony ...

    Kiedy Napoleon Bonaparte został pozbawiony tronu i odesłany wiosną 1814 roku na Elbę, na dworach europejskich odetchnięto z ulgą. Na gruzach imperium napoleońskiego miała powstać nowa Europa. Na miejsce obrad konferencji pokojowej wybrano Wiedeń. Jesienią 1814 roku zaczęły zjeżdżać tu koronowane głowy z całej Europy. Przewidywane na kilka tygodni negocjacje przekształciły się w swoisty, wielomiesięczny karnawał, zakłócony jednak wiadomością o ucieczce Napoleona z Elby i jego marszu na Paryż. Wśród tańców, intryg, skandali politycznych i towarzyskich, wykreślono nową mapę świata. 9 czerwca 1815 roku podpisano Akt Końcowy Kongresu. Na straży nowego porządku europejskiego miało stać tak zwane Święte Przymierze, czyli porozumienie zawarte przez cesarza Aleksandra I, Franciszka I i Fryderyka Wilhelma III. Co o roztańczonym kongresie wiedzą uczestnicy teleturnieju Giganci historii?





  • 30.06.2024 16:00- TVP Historia Wojciech Korfanty bohater Niepodległej
    "Zasługę mojego uświadomienia narodowego przypisać ...

    "Zasługę mojego uświadomienia narodowego przypisać muszę moim hakatystycznym profesorom w gimnazjum w Katowicach, którzy zohydzaniem wszystkiego co polskie i co katolickie wzbudzili we mnie ciekawość do książki polskiej, z której pragnąłem się dowiedzieć, czym jest ten lżony i poniżany naród, którego językiem w mojej rodzinie mówiłem" - wspominał Wojciech Korfanty. Postać, bez której trudno wyobrazić sobie polski Górny Śląsk. Korfanty zdobył pierwszy polski mandat poselski do Reichstagu. Był posłem przez 15 lat, do czasu odzyskania przez Polskę niepodległości. W mowie, wygłoszonej 25 października 1918 roku, żądał włączenia do Polski ziem zaboru pruskiego wraz ze Śląskiem, Warmią, Mazurami i Gdańskiem. Zasiadał w parlamencie odrodzonej Rzeczypospolitej. Uczestniczył w powstaniu wielkopolskim. Pełnił funkcję Polskiego Komisarza Plebiscytowego na Górnym Śląsku. Stał na czele II i III powstania śląskiego. Co jeszcze zawdzięcza odrodzona Rzeczpospolita Wojciechowi Korfantemu? Między innymi o tym w kolejnym odcinku "Gigantów Historii".


  • 06.07.2024 19:00- TVP Historia Mitologia grecka
    Herosi, tytani, bogowie i boginie ...

    Herosi, tytani, bogowie i boginie - ich historie przetrwały wieki. Mitologia grecka jest jednym z najstarszych systemów mitologicznych na świecie i obfituje w opowieści pełne dramatów, intryg oraz zwrotów akcji. Dzieje mitycznych wojen i starożytnych wierzeń. Motywy zaczerpnięte z mitologii greckiej wciąż są obecne w kulturze i języku. To właśnie bohaterom mitów, a także ich uniwersalnemu i aktualnemu wymiarowi poświęcimy ten odcinek programu.

  • 07.07.2024 16:00- TVP Historia Polskie formacje wojskowe podczas Wielkiej Wojny
    W latach Wielkiej Wojny przeciwko ...

    W latach Wielkiej Wojny przeciwko sobie walczyli Polacy z trzech zaborów powołani do armii państw zaborczych. Ale wojna stwarzała szansę na odzyskanie niepodległości. Środkiem do tego miały być polskie formacje wojskowe. 16 sierpnia 1914 roku Naczelny Komitet Narodowy powołał Legiony Polskie. Ich zaczyn stanowiła zorganizowana wcześniej przez Józefa Piłsudskiego Pierwsza Kompania Kadrowa. Legiony podlegały dowództwu armii austro - węgierskiej. Jesienią 1916 roku Legiony zostały wycofane na tyły frontu. W grudniu legioniści wkroczyli do Warszawy. Po ogłoszeniu przez władze niemieckie i austro - węgierskie Aktu 5 listopada, Piłsudski został członkiem Tymczasowej Rady Stanu. Latem 1917 roku doszło do tzw. kryzysu przysięgowego. Legioniści, którzy odmówili złożenia przysięgi na wierność cesarzom Austro - Węgier i Niemiec zostali internowani. Część legionistów, poddanych austriackich, trafiła na front włoski. Piłsudski został uwięziony w twierdzy w Magdeburgu. Polskie formacje wojskowe - początkowo ochotnicze - zaczęto tworzyć także w zaborze rosyjskim. Już jesienią 1914 roku rozpoczęto formowanie oddziału, który dał początek I Legionowi, zwanemu "Legionem Puławskim". Wkrótce powstał II Legion, który określano jako "Lubelski". Dały one początek kolejnym formacjom polskim walczącym u boku armii rosyjskiej. Po rewolucji lutowej 1917 roku z inicjatywy Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego powstał 1. Korpus Polski dowodzony przez generała Józefa Dowbor - Muśnickiego. Po przewrocie bolszewickim generał Dowbor - Muśnicki zaoferował komunistom neutralność Korpusu wobec stron konfliktu w Rosji. Bolszewicy postawili jednak warunki, których Dowbor - Dowbor Muśnicki nie mógł przyjąć. Doszło do walk z Armią Czerwoną Gwardią, a Korpus rozpoczął samodzielne operacje wojskowe na Białorusi. Zdobył twierdzę Bobrujsk i zajął Mińsk. Na przełomie listopada i grudnia 1917 roku rozpoczęto formowanie II i III Korpusu. W czerwcu 1918 roku wszystkie trzy korpusy zostały rozbite i rozbrojone. Jednak zebrani w Kijowie oficerowie polscy postanowili powołać Komisję Wojskową w celu tworzenia nowych jednostek. Wkrótce powstały one na północy w Archangielsku i Murmańsku oraz na południu - w Tyflisie, Odessie i na Kubaniu. 4. Dywizja Strzelców z Kubania przeszła przez Odessę, Czerniowce i Stanisławów, aby pod nazwą 10. Dywizji Piechoty dojść do Wilna. 5. Dywizja Strzelców Polskich zwana "Syberyjską" w niezwykle trudnych warunkach walcząc z bolszewikami, szła przez Powołże, Kazachstan i Syberię, gdzie 10 stycznia 1920 roku została wzięta do niewoli, ale jej ostatni żołnierze dotarli aż do Harbinu w Chinach. W 1917 roku rozpoczęto organizację armii polskiej we Francji. Latem 1918 roku weszła ona do walki na froncie francusko - niemieckim. Od koloru mundurów nazwana została Błękitną Armią. W październiku 1918 roku jej dowódcą został generał Józef Haller, który wcześniej walczył w Rosji. Jednostkę tworzyli głównie byli jeńcy wojenni z armii austriackiej i niemieckiej i polscy emigranci zarobkowi z Europy i Ameryki. Po zakończeniu wojny Błękitna Armia wraz z całym wyposażeniem została przetransportowana do Polski. Ostatnie pododdziały przybyły w czerwcu 1919 roku.

stacja telewizyjna
typ programu
podkategoria program
pierwsza emisja
15.06 19:05